Kampioensportret: Adry en Ton Goris
In het kader van “portretten van Bergse schaakkampioenen” werden na de geschiedenis van het Bergse schaken eerst Wim van der Neut, daarna Erwin Plomp en vervolgens Freek Schouten geïnterviewd. Nu een dubbelportret van Adry en Ton Goris-Schouwstra.
Adry is erelid van schaakvereniging BSV en tot voor kort het oudste lid van de schaakvereniging BSV. Ton is drievoudig kampioen van BSV, een wat langere periode geleden. Adry is ooit ook dames schaakkampioen van Brabant geweest. Ik ga met hen het gesprek aan.
Ten huize van de familie Goris werd ik vriendelijk ontvangen met een kopje thee en heb ik gedurende anderhalf uur gesproken over schaken en alles wat daarmee te maken had.
Ik dacht dat Adry en Ton elkaar bij het schaken ontmoet hadden maar dat bleek niet het geval. Adry heeft de beginselen van het schaken geleerd toen zij op 10-jarige leeftijd bij een schaakpartij tussen haar vader en haar oom meekeek. Daarna heeft ze eigenlijk niets meer met schaken gedaan. Ton heeft het schaken geleerd op het internaat Sint Marie in Huijbergen. ’s Avonds werd daar gedamd, geschaakt, gebiljart en getafeltennist. Op dat internaat werd Ton eerst nog damkampioen en later schaakkampioen. Leuk te weten dat ook Adry in haar jonge jaren op een schippersinternaat heeft gezeten, maar daar heeft ze niet geschaakt.
Ton heeft na zijn internaatperiode ook lang niet meer geschaakt. Hij heeft eerst aan de HTS de studie elektrotechniek afgemaakt. Daarna was zijn eerste hobby wielrennen. Dat heeft hij fanatiek gedaan en nog wedstrijden gereden met o.a. Henny Kuiper, Roger de Vlaeminck en Joop Zoetemelk. Ton wilde ook graag profwielrenner worden, maar dat bleek ondanks zijn fanatisme te hoog gegrepen. Toch heeft hij diverse prijsjes gewonnen met zijn hobby.
Ton heeft een tijdje gewerkt bij Philips in Eindhoven en later is hij bij Fokker als elektrotechnisch ingenieur gaan werken en samen met Adry in Bergen op Zoom gaan wonen. Hij heeft na de verhuizing het wielrennen eraan gegeven en is lid geworden van schaakvereniging BSV in Bergen op Zoom. Adry had inmiddels een baan bij het ABG en volgde Ton een half jaar laternaar de schaakvereniging, eigenlijk om het eens te proberen. Maar dat ging goed, Adry won van Ko Gieles en Dies van Sabben en dat smaakte naar meer.
Ton had zich inmiddels bekwaamd tot een goede schaker en werd drie jaar na zijn gang naar de schaakvereniging clubkampioen. O.a. won hij van de recordkampioen Wim van der Neut. In totaal wist Ton drie keer kampioen te worden. Zijn grote concurrenten in die tijd waren Van der Neut, Jos Teeuwen en Ton Hertogs. Waarschijnlijk had dat aantal vele malen hoger kunnen liggen als Ton Goris lid was gebleven van BSV. Maar hij ging weer studeren (wiskunde in Tilburg) en vond dat er bij BSV te weinig gedaan werd aan trainingen en stoorde zich ook aan het rookgedrag van sommige schakers. Later is Ton nog eens lid geweest maar hij beperkte zich vooral tot toernooien.
Adry is wel lid gebleven van BSV en heeft naast het schaken ook bestuurlijk het een en ander betekend voor BSV. Zij werd net als Ton eerder secretaris van BSV en later ook intern wedstrijdleider en teamleider. Schaaktechnisch ging het ook goed. Toen zij samen met Tiny Plomp Erwin en Gordon Plomp ging begeleiden bij het Brabants kampioenschap in Boxtel, werd ook Adry uitgenodigd om mee te doen aan het Noord-Brabants schaakkampioenschap voor dames. En jawel hoor, Adry werd kampioen door te winnen van o.a. Nel Arts, de heersende kampioen, en nog 12 andere dames. Dus werd Adry uitgenodigd voor het Nederlands kampioenschap. Daarin heeft zij gespeeld in de halve finale, won nog wel van de toen piepjonge Bianca Mühren (later Nederlands kampioene), maar werd uitgeschakeld voor de finale.
Op mijn vraag wat schaken nu zo leuk maakt moesten ze nadenken, maar beiden zeiden dat het een soort verslaving is, een sport maar ook een spel met het bijbehorend plezier. Het is gewoon leuk om te doen, uitdagend en de tijd vliegt om als je ermee bezig bent. Ook heeft schaken iets abstracts: een soort kunstvorm. In tegenstelling tot Ton kan Adry goed tegen haar verlies.
Beiden zijn het er over eens dat Ton de fanatiekste van de twee was. Ton wilde eigenlijk overal de beste in zijn. Maar net als bij wielrennen is hij niet verder gekomen dan een echt goede schaker te worden. De hoogste rating die Ton heeft bereikt is 2145, een respectabele sterkte. Ton is zich daarna gaan toeleggen op toernooien en met name buitenlandse. Overigens doet hij dat samen met Adry. Zo hebben beiden ook tegen IM’s (internationaal meesters) en GM’s (grootmeesters) gespeeld en soms met succes. Ton heeft in 17 verschillende landen schaaktoernooien gespeeld en Adry in 10 verschillende. Adry’s hoogste rating is iets van 1950 en zij heeft in Duitsland en Zwitserland twee keer van een FIDE meester gewonnen.
Beiden vonden het toernooi in Sitges nabij Barcelona een van de leukste toernooien. Verder hebben zij met veel plezier gespeeld in een toernooi in Liechtenstein, dat tegenwoordig is verplaatst naar Bregenz. Ook deden zij jarenlang mee in Guernsey. Dat was genieten omdat er naast het schaken ook vele andere attracties waren. Het mooiste toernooi dat Ton heeft gespeeld was op Hawaï, het US open schaaktoernooi, dat toen gewonnen werd door Judith Polgar. Adry doet nog ieder jaar mee met een vierkamp bij het Tata Steel schaaktoernooi, het sterkste schaaktoernooi van Nederland. In die buitenlandse toernooien werden Adry en Ton soms vergezeld door andere BSV’ers zoals René Paardekam, Ton van Vliet, Erwin Plomp en anderen. René schreef mij dat het een genot was om met Ton en Adry samen ergens te zijn. Zij zijn zo sociaal en vriendelijk, we zijn dan ook al jarenlang vrienden van elkaar. In de toernooien moesten Ton en Adry vaak ook tegen elkaar spelen en in tegenstelling tot andere schaakstellen werd er altijd gespeeld tot de laatste pion. Nooit werd er zomaar remise gegeven. Ton won dan meestal wel. Ton is echt een aanvalsspeler terwijl Adry van nature een verdedigster is. Zij kijkt meer naar wat de tegenstander allemaal kan doen dan naar haar eigen kansen. Maar met die speelwijze heeft Adry ook vele malen succes gehad.
Ton bereidde zich altijd goed voor terwijl Adry liever een goed boek las. Ton heeft ooit een eigen openingsboek gemaakt dat door de huidige jeugdleider van BSV, Oliver de Hert, voor hem werd uitgetypt. Dat openingsboek bevatte de openingen die Ton speelde met daarin ook zijn partijen, maar ook heel veel partijen van grootmeesters.
Op mijn vraag hoe je een goede schaker wordt kwamen zowel Ton als Adry met eigenschappen als aanleg, vooral doorzettingsvermogen, passie voor het spel, en de wil om er tijd in te stoppen. Verder is concentratievermogen heel belangrijk. Bij het schaken kan het zijn dat als je een moment die concentratie niet vasthoudt je direct verloren kan komen te staan.
Ook vroeg ik naar wie zij dachten dat de beste schaker ooit was geweest en na lang nadenken kwamen beiden op Kasparov, die schitterende partijen heeft gespeeld en een buitengewoon combinatievermogen bezat en daarnaast vrijwel nooit een grote fout maakte.
Ton heeft diverse schaakleraren gehad waarvan hij Bruno Carlier het beste vond, hoewel ze het niet eens waren over gambiet spelen. Bruno keurde dat af terwijl Ton graag gambieten (meestal wordt bij een gambiet een pion geofferd om snel een betere stelling te krijgen) wilde spelen. Ton heeft ook les gehad van Herman Grooten, Albert Blees en de Grootmeesters Ian Rogers, Jussupov en Florin Gheorghiu.
Ton was, na zijn carrière bij Fokker en na zijn studie wiskunde, in het onderwijs gaan werken. Hij heeft bij de Hogeschool Rotterdam wiskunde gegeven en aan de MTS, voorloper van het ROC, in Bergen op Zoom wiskunde en elektrotechniek, en tussendoor voor Fokker nog een wiskundeboek geschreven. Beide onderwijsbanen heeft hij naar tevredenheid gecombineerd. Op de MTS heeft hij toentertijd ook zijn trainer Ian Rogers zover gekregen, nadat er een potje met geld was geopend bij de MTS, om simultaan te gaan spelen in Bergen op Zoom. Daar hebben naast een aantal leerlingen ook nog diverse BSV’ers aan meegedaan.
Adry is in 2024 benoemd tot erelid van BSV. Toen ik haar vroeg waarom ze denkt dat ze dat geworden is, antwoordde zij heel bescheiden dat het waarschijnlijk was omdat ze zolang lid was. Maar dan doet ze zichzelf tekort. Jarenlang is ze bestuurslid en een verbinder geweest op de schaakvereniging. Dat ze daarbij ook een van de langst zittende leden is telt natuurlijk ook mee. Maar Adry is ook iemand waarop je nooit kwaad zou kunnen worden en Adry wordt zelf ook nooit kwaad. Nooit…..nee, één keer in Souburg bij een uitwedstrijd van BSV, toen haar bord dicht bij de bar was, terwijl Souburgenaren nogal veel en luid aan het praten waren. Dat leidt enorm af en Adry beklaagde zich dan ook herhaaldelijk bij de wedstrijdleider, die erop moet toezien dat niet iemand uit zijn concentratie wordt gehaald. Maar dat hielp niet, Adry raakte haar concentratie kwijt en gaf in gewonnen stelling een volle toren weg. Zij beklaagde zich toen luidkeels. Het gevolg was dat zij door de wedstrijdleider, die geen goed toezicht hield, uit de zaal werd verwijderd. Adry zal dus ook nooit meer in Souburg mee spelen.
Nu BSV in 2026 80 jaar bestaat, hebben Ton en Adry een sponsorbedrag beschikbaar gesteld voor een Gambiettoernooi. Dat betekent dat iedereen met een beginstelling moet beginnen waarin een pion wordt geofferd. Beiden vinden het belangrijk dat bij dat toernooi niet alleen de sterksten de prijzen gaan binnenhalen, maart dat op ieder niveau in de club de spelers de gelegenheid krijgen om te winnen. Ton en Adry roemen ook de huidige voorzitter van BSV, Mailo Dekkers, voor zijn dynamiek en zijn dan ook hoopvol voor de toekomst van BSV.
Natuurlijk horen bij zo’n portret schaakpartijen. Nu heeft Ton alles bewaard en ik kreeg dan ook meerdere partijen die hij internationaal speelde, maar Adry is wat dat betreft ook niet zo fanatiek. Daarom laat uw verslaggever een partij zien die Adry nog niet zo lang geleden tegen de huidige clubkampioen speelde met commentaar van uw verslaggever.
En dan nu partijen van Ton met commentaar van Ton zelf:
